سيد عبد الحسين طيب
كلم الطيب 42
كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى )
ندارد و دليل بر اين مطلب اينست كه چنانچه گذشت صفات كماليه واجب الوجود غير متناهى است و به هيچوجه حدى براى آنها نيست بنابراين اگر قدرت او بهر چيزى تعلق نگيرد و محدود به حدى باشد نسبت بما فوق آن حد عاجز خواهد بود و عجز نقص است و نقص در واجب الوجود راه ندارد . و دليل ديگر بر عموم قدرت واجب الوجود كه در عبارت علامه حلى رحمه اللّه نيز به آن اشاره شده ، اين ستكه منشأ قدرت حق ذات اوست و نسبت ذات او بجميع ممكنات على السواء و يكسان است براى اينكه مجرد و بسيط از هر جهت است و نسبت مجرد به همه چيز يكسان است ( زيرا اگر مختلف باشد لازم آيد كه براى هر چيزى جهتى در ذات او فرض شود بنابراين داراى جهات و مركب خواهد شد ) و مقتضاى اينكه چيزى تحت قدرت او واقع شود امكان آن چيز است و امكان بين جميع ممكنات بنحو تساوى و اشتراك است ، بنابراين قدرت حقتعالى بر همه چيز ثابت و همه در جنب قدرتش يكسانند چيزى كه هست اگر مصلحت در ايجاد آنها باشد ايجاد كند و اگر نباشد نكند . و اما اينكه گفته مىشود قدرت او بمحالات تعلق نميگيرد ، براى اين ستكه چنان كه گذشت قدرت از صفات ذات اضافه است كه دو طرف لازم دارد - يعنى - قادر و مقدور ميخواهد ، قادر بايد قدرتش تمام و كامل و مقدور هم قابليت وجود داشته باشد تا اثر قدرت ظاهر شود و چون محال و ممتنع اصلا قابل وجود نيست و عقل هستى او را تجويز نميكند لذا قدرت بر وى تعلق نميگيرد ، بنابراين در قدرت حقتعالى نقصى نيست بلكه نقص در ممتنع است كه قابليت وجود ندارد . مخالفين عموم قدرت : درباره عموم قدرت واجب الوجود پنج دسته خلاف كردهاند : دسته اول - حكماء هستند كه ميگويند : الواحد لا يصدر عنه الا الواحد و الواحد لا يصدر الا عن الواحد - يعنى - يك علت داراى يك معلول و يك معلول نيز داراى يك علت است و نميشود علت واحد داراى معلولات متعدد و يا معلول